Ustabilizowany komunalny osad ściekowy

Oczyszczalnia na Osiedlu Borek
– ustabilizowany komunalny osad ściekowy

Celem oczyszczania ścieków jest ochrona środowiska, głównie wód powierzchniowych, do których te ścieki trafiają. Procesowi oczyszczania ścieków zawsze będzie towarzyszyć powstawanie odpadów – w przeważającej mierze osadów ściekowych. Jest to organiczno-mineralna faza stała, wyodrębniona ze ścieków. Skład chemiczny osadów jest różny, w zależności od rodzaju oczyszczanych ścieków oraz w zależności od zastosowanych procesów przeróbki tych osadów.

W trakcie działalności oczyszczalni ścieków na Osiedlu Borek we Wronkach, na skutek oczyszczania ścieków powstało w 2019 roku 1,7 tys. ton komunalnego ustabilizowanego osadu ściekowego, a w pierwszym półroczu 2020 r. – 1,1 tys. ton. Osad taki ma postać ziemisto-mazistą, gdyż jest mocno uwodniony. Na podstawie wyników badań można przyjąć, że ok. 80-85% takiego osadu składa się w wody, a ok. 15-20 % to tzw. sucha masa.

Istotnym zagadnieniem jest bezpieczne dla ludzi i środowiska zagospodarowanie takiego osadu. Odpowiednio przygotowany osad ściekowy jest cennym surowcem wykorzystywanym  do rekultywacji gruntów, kompostowania czy stosowanym rolniczo. I właśnie rolnicze wykorzystanie komunalnego osadu ściekowego jest preferowanym przez PK we Wronkach sposobem odzysku tych odpadów. Zdarza się, że rolnicze wykorzystanie osadów ściekowych budzi jeszcze sporo kontrowersji. Prawdopodobnie wiąże się to z niskim stopniem uświadomienia w sprawie osadów ściekowych. Celem odzysku osadów ściekowych na powierzchni ziemi jest wykorzystanie cennych właściwości agronomicznych oraz potencjału nawozowego komunalnych osadów ściekowych, tj. zawartej w nich materii organicznej oraz składników pokarmowych dla roślin, takich jak azot, fosfor oraz mikroelementy. Jednak, wprowadzanie tych składników do gleby wraz z osadem powinno wpisywać się w ogólnie obowiązujące zasady nawożenia przy jednoczesnym respektowaniu zasad ochrony środowiska, w tym m.in. ochrony gleb i wód. Określenie dawki oraz przeprowadzenie badań określających jakość osadu są niezwykle istotne dla spełnienia i zachowania celu stosowania komunalnych osadów ściekowych do gleb.

Wraz ze stopniowym wzrostem świadomości rolników co do pozytywnych aspektów stosowania osadu ściegowego na gruntach rolnych, coraz łatwiej pozyskać chętnych odbiorców – władających powierzchnią ziemi. Władający powierzchnią ziemi powinien zadeklarować uprawę roślin, na których nawożenie komunalnymi osadami ściekowymi jest dopuszczone, dysponować odpowiednim sprzętem pozwalającym na rozprowadzenie i wymieszanie osadów z glebą, swoje działania powinien opierać o kodeks dobrej praktyki rolniczej.

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 z późn. zm.). wprowadza szereg przepisów regulujących sposób postępowania z komunalnymi osadami ściekowymi, na przykład wprowadzona jest zasada bliskości, która nie dopuszcza rolniczego stosowania komunalnych osadów ściekowych poza obszarem województwa, w którym te osady powstały. Ustawa ta reguluje zasady i warunki odzysku komunalnych osadów ściekowych polegającego na ich stosowaniu na powierzchni ziemi lub wprowadzanie ich do gleby w następujących celach:

1. w rolnictwie, rozumianym jako uprawa wszystkich płodów rolnych wprowadzanych do obrotu handlowego, włącznie z uprawami przeznaczanymi do produkcji pasz,
2. do uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu,
3. do uprawy roślin nieprzeznaczonych do spożycia i do produkcji pasz.
4. do rekultywacji terenów, w tym gruntów na cele rolne,
5. przy dostosowaniu gruntów do określonych potrzeb wynikających z planów gospodarki odpadami, planów zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Ponadto komunalne osady ściekowe mogą być stosowane na gruntach pod warunkiem spełniania wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 257). Osad ściekowy powstający na oczyszczalni ścieków na Osiedlu Borek można bezpiecznie wykorzystywać rolniczo, gdyż – zgodnie z cytowanym wyżej rozporządzeniem - nie są przekroczone w nim dopuszczalne zawartości metali ciężkich oraz nie zawierają żadnych bakterii z rodzaju Salmonella i żywych jaj pasożytów jelitowych. Rozporządzenie określa też dopuszczalne zawartości metali ciężkich w wierzchniej warstwie gruntu, na którym mają być stosowane komunalne osady ściekowe – stąd przed zastosowaniem osadów ściekowych pobierane są próbki gruntu, i gdyby okazało się, ze nie są spełnione dopuszczalne normy, osad na takim polu nie zostanie zastosowany.